Advertisement Advertisement Advertisement
Temperatury powietrza i opady – kwiecień 2019 r.

"Kwiecień plecień, bo przeplata trochę zimy, trochę lata” – to polskie przysłowie doskonale oddaje jaki był tegoroczny kwiecień. Mieliśmy wyjątkowo ciepłe jak na kwiecień dni, gdy...

Przebieg warunków agrometeorologicznych w okresie zimy

Przebieg pogody w listopadzie był na ogół korzystny dla rolnictwa. Utrzymujące się w ciągu miesiąca dodatnie temperatury powietrza podtrzymywały wegetację i stwarzały dobre warunki dla...

Klimatyczny bilans wodny – uwzględniono kukurydzę na ziarno

W związku ze zgłoszonymi uwagami KRIR do projektu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin...

Ziemniaki z flagą

Rozporządzenie zostało przygotowane w porozumieniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z Ministrem Zdrowia. Minister Jan Krzysztof Ardanowski podpisał je 12 kwietnia i następnie przekazał do...

WIR: Przymrozki wyprzedzają przepisy

Zarząd Wielkopolskiej Izby Rolniczej wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jana Krzysztofa Ardanowskiego z wnioskiem o zmianę definicji wiosennych przymrozków, określoną w ustawie...

Sprzedaż ciągników – marzec 2019 r.

W marcu 2019 r. zarejestrowano 781 (-3,8%; -31 szt.) ciągników rolniczych. Jest to nieznaczny spadek do tego samego miesiąca roku poprzedniego i najniższy poziom analogicznego miesiąca od...

11,3 mln zł – dodatkowa pula środków na dopłaty do kredytów klęskowych

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, informuje o możliwości ubiegania się o pomoc finansową w formie kredytów preferencyjnych na wznowienie produkcji w gospodarstwach...

Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi

Instytut będzie współpracował z muzeami, jednostkami samorządu terytorialnego, podmiotami tworzącymi system szkolnictwa wyższego i nauki, szkołami rolniczymi prowadzonymi i nadzorowanymi...

Przymrozki 15/16.04 2019 r.

Najniższą temperaturę odnotowała stacja meteo Wola Żyrowska (woj. mazowieckie) gdzie temperatury spadły aż do -5,8 stopni C. Przymrozek utrzymywał się w tej lokalizacji przez 10 godzin....

Przymrozki 14/15.04 2019 r.

Przymrozki ponownie powróciły. Dzisiejszej nocy (14/15.04) i o poranku w niektórych regionach kraju odnotowano spadki temperatury poniżej zera. Najniższą temperaturę odnotowała stacja...

Porozumienie Rolnicze - Zespół Roboczy ds. Biogospodarki

11 kwietnia br. odbyło się pierwsze spotkanie Zespołu Roboczego ds. Biogospodarki, powołanego w ramach Porozumienia Rolniczego. W spotkaniu uczestniczyli licznie przedstawiciele rolniczych...

Przymrozki 12/13.04 2019 r.

Przewidywane prognozy pogody ponownie się sprawdziły. Dzisiejszej nocy (12/13.04) i o poranku w niektórych regionach kraju odnotowano spadki temperatury poniżej zera. Najniższą...

Konsekwencje brexitu

11 kwietnia br. w ministerstwie rolnictwa i rozwoju wsi odbyła się konferencja na temat konsekwencji wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. – Nie znamy jeszcze na jakich zasadach...

Kiedy zacznie padać, a posucha ustąpi?

Jak podaje twojapogoda.pl chociaż zaczęło padać, to jednak tylko miejscami i na ogół słabo. W wielu regionach deszcz ostatnio widziano pod koniec marca. Rolnicy rozkładają ręce i...

Przymrozki 11/12.04 2019 r.

Dzisiejszej nocy (11/12.04) i o poranku ponownie w niektórych regionach kraju odnotowano spadki temperatury poniżej zera, jednak nie tak duże jak miało o miejsce w poprzednich dniach.

Bronisze: Zatrważająco wysokie ceny warzyw

Nie poprawiła się sytuacja na Rynku warzyw gruntowych. Wyjątkowo niska podaż ma swe zatrważające odzwierciedlenie w cenach. Kapusta biała 2,8-3,2 zł/kg – 8-krotnie drożej niż 2018 r.

Rolnicy złożyli już ponad 220 tys. e-wniosków o dopłaty bezpośrednie

W tym roku rolnicy drugi raz składają wnioski o dopłaty bezpośrednie i obszarowe za pomocą aplikacji eWniosekPlus. W niespełna miesiąc Agencja otrzymała ich już ponad 220 tys. W...

Przymrozki 10/11.04 2019 r.

Dzisiejszej nocy (10/11.04) i o poranku ponownie w niektórych regionach kraju odnotowano spadki temperatury poniżej zera. Najniższą temperaturę odnotowała stacja meteo Sierosław (woj....

Przymrozki 9/10.04 2019 r.

Prognozowane przymrozki niestety się sprawdziły. W niektórych regionach kraju dziś w nocy (9/10.04) i o poranku odnotowano temperatury poniżej zera. Gdzie odnotowano najniższe temperatury ?

Czy kwiecień i maj będą tak suche jak przed rokiem ?

Jak informuje twojapogoda.pl pierwsza dekada kwietnia zapisze się bardzo ciepło. Średnia temperatura będzie oscylować powyżej normy wieloletniej od 1,5 stopni na wschodzie do 4,5 stopnia...

Wahania cen zbóż - trudne do uniknięcia

W związku ze stanowiskiem Lubelskiej Izby Rolniczej dotyczącym podjęcia działań w zakresie ścisłego monitoringu transportów zboża wwożonego na teren Polski z Ukrainy, Ministerstwo...

Zakup materiały siewnego – PIORIN przypomina !

Trwa sezon wiosennego obrotu materiałem siewnym. Dlatego przypominamy, że kluczowy wpływ na wielkość i jakość uzyskanego plonu, a także na koszty zabiegów ochrony roślin oraz...

ARiMR przypomina: wypalanie traw grozi utratą dopłat

Wraz z nadejściem wiosny rozpoczął się sezon na wypalanie traw na łąkach i nieużytkach rolnych. Jest to proceder, który w znacznym stopniu obniża wartość plonów, jest zabójczy dla...

Prognoza pogody dla Polski w 2050 roku

Temperatura od 33 stopni w Suwałkach do 40 stopni we Wrocławiu. Na zachodzie silne gradobicia, w centrum kraju możliwe trąby powietrzne. W Łódzkiem utrzymuje się susza, a spodziewane...

Przejęcie długu gospodarstwa przez KOWR - kolejne wątpliwości rolników

Do samorządu rolniczego zgłaszają się rolnicy, którzy informują, że banki odmawiają wystawienia zaświadczeń o posiadanym zadłużeniu na drukach wskazanych przez KOWR. Czy w przypadku...

Nie padało od tygodnia ! Kiedy spadnie pierwszy kwietniowy deszcz ?

Ostatni deszcz spadł na nas dokładnie przed tygodniem, w czwartek (28.03). Jednak na pierwsze kwietniowe opady nie będziemy musieli czekać zbyt długo, bo szare chmury już ku nam...

Ceny rzepaku odrabiają straty

Ciepła i bezdeszczowa pogoda w Europie, powoli podgrzewa atmosferę na rynku rzepaku. Notowania na paryskim parkiecie przebiły granicę 360 euro za tonę i na razie pną się w górę. To...

MRiRW ws. terminu wysiewu nawozów i składowania obornika

W odpowiedzi na wnioski Krajowej Rady Izb Rolniczych w sprawie zmiany terminów wysiewu nawozów azotowych mineralnych oraz w sprawie składowania obornika na polu, Minister Rolnictwa i Rozwoju...

Wpływ dwutlenku węgla na plony i jakość zbóż

Naukowcy z Północnowschodniego Instytutu Geografii i Agroekologii Chińskiej Akademii Nauk przeprowadzili badania wpływu dwutlenku węgla na plony i jakość zbóż. Okazuje się, co...

Perspektywy dla mieszkańców obszarów wiejskich

Dziękuję Panu Prezydentowi za duże wsparcie, jakiego udziela tym, którzy zajmują się sprawami polskiej wsi, polskiego rolnictwa − mówił dziś (3.04) minister Jan Krzysztof Ardanowski...

Zboża – przeceny gonią przeceny

Mniejsze zapotrzebowanie, mniejsze zamówienia eksportowe i większe zapasy - w efekcie przeceny gonią przeceny. Pszenica na paryskim parkiecie Matif rozpoczyna nowy miesiąc od poziomu...

Temperatury powietrza i opady – marzec 2019 r.

Jak wynika z danych przekazanych przez nasze stacje meteo tegoroczny marzec był wyjątkowo ciepły. Druga połowa miesiąca przyniosła iście wiosenne temperatury - powyżej 20 stopni C...

Przymrozki 31.03/1.04 2019 r.

Noc z niedzieli na poniedziałek (31.03/1.04) prawie w całym kraju minęła pod znakiem przymrozków. Najniższą temperaturę odnotowała stacja meteo Sierosław (woj. wielkopolskie) gdzie...

Wiosna jest coraz krótsza

Lato jest zdecydowanie najdłuższą porą roku i wciąż przybywa mu dni, za to wiosna stale się kurczy. Dlaczego tak się dzieje? Jak wyjaśnia twojapogoda.pl wiosna pod względem...

Miliardy na wsparcie polskiego rolnictwa

Rekordowa wysokość pomocy udzielonej rolnikom w ubiegłym roku pokazuje, jak dużą wagę do tego sektora gospodarki przywiązuje obecny rząd – podkreślił minister rolnictwa i rozwoju wsi...

Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej – wnioski od 29 marca

Ogłoszenie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o możliwości składania wniosków o przyznanie pomocy na operacje typu "Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji...

Porozumienie Rolnicze o paszach i GMO

W MRiRW 28 marca br. odbyło się pierwsze spotkanie Zespołu Roboczego ds. Odbudowy Suwerenności Paszowej i Ograniczenia GMO. Jest to kolejny zespół utworzony w ramach Porozumienia...

KRUS: Spadła liczba wypadków w rolnictwie

27 marca w Centrali KRUS odbyła się konferencja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dr Aleksandry Hadzik na temat kampanii prewencyjnej „Nie daj się wkręcić”, połączona...

Przymrozki 26-27/03/2019 r.

Dzisiejszej nocy (26/27.03) i o poranku niemal w całym kraju temperatury spadły poniżej zera. Najniższą temperaturę odnotowała stacja meteo Skałowo (woj. wielkopolskie) gdzie temperatury...

Ocieplenie klimatu wpłynie na gatunki uprawianych roślin

W ciągu ostatnich 30 lat w Europie 64 proc. strat było bezpośrednio związanych z pogodą i czynnikami klimatycznymi – burzami, powodziami czy falami upałów. W tym czasie wyraźnie...

Dodatkowy plan nawozowy – czy nadal będzie obowiązkowy?

Zarząd KRIR, realizując wniosek przyjęty podczas XV Posiedzenia Krajowej Rady Izb Rolniczych V Kadencji w dniu 25 lutego 2019 r., zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z...

MRiRW: Większe korzyści dla ubezpieczonych

Ruszają ubezpieczenia upraw i zwierząt gospodarskich z dopłatami z budżetu państwa. – Mam nadzieję, że po ubiegłorocznych doświadczeniach więcej rolników będzie się ubezpieczało...

Zgnilec amerykański atakuje !

Zaraza na Dolnym Śląsku - zgnilec amerykański, groźna choroba zakaźna pszczół zakatowała pasiekę we wsi Kaszowo w gminie Milicz. Jest tylko jedna metoda zwalczania zgnilca...

Przeceny na rynku zbóż – duży import z Ukrainy i Niemiec

Pszenica i kukurydza - to były zboża przez długi czas najlepiej sprzedające się. Teraz popytu brak, bo do Polski wszedł duży import tego ziarna. Ceny są niskie. Wielu rolników nie chce...

El Niño powraca. Co może grozić Polsce?

Od listopada zjawisko El Niño systematycznie nasila się, a wraz z nim, w różnych regionach świata, pojawia się coraz więcej niszczycielskich i zabójczych anomalii pogodowych. Co może...

Początek wiosny z Concordia

Pierwszego dnia wiosny, rozpoczniemy sprzedaż ubezpieczeń upraw rolnych. W sezonie wiosennym rolnicy będą mogli kupić ochronę od pojedynczego ryzyka gradu lub pakiety od wielu ryzyk.

PZU rozpoczyna wiosenną kampanię sprzedaży dotowanych ubezpieczeń

20 marca PZU zaczyna wiosenną kampanię sprzedaży dotowanych ubezpieczeń upraw rolnych. Wiosenna oferta jest bardzo atrakcyjna dla producentów rolnych. Budżet państwa dopłaca do 65%...

Notowania rzepaku ruszyły w górę

Tym razem to nie spadki na rynku zbóż, ale wzrosty na rynku olejów, wywarły wpływ na notowania rzepaku. Na takie zmiany inwestorzy i producenci czekali już dłuższy czas. Teraz mają...

Jak bezpiecznie stosować środki ochrony roślin

Wiosna to okres intensywnych prac polowych związanych również ze stosowaniem środków ochrony roślin. Osoby stosujące środki ochrony roślin nie mogą stwarzać zagrożeń dla zdrowia...

Krajowe warzywa gruntowe coraz droższe

Rekordowe ceny kapusty białej 2,3 do 3 zł/kg – to najwyższy poziom cen obserwowanych na Rynku Bronisze od 2000 roku – równolegle w sprzedaży kapusta młoda z importu, która nie może...

Metodyka wyliczania przez GUS dochodu z 1 hektara przeliczeniowego

Metodyka wyliczania przez GUS dochodu z 1 hektara przeliczeniowego

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych realizując wniosek z XIII Posiedzenia Krajowej Rady Izb Rolniczych, które odbyło się 8 października 2018 roku, wystąpił do Premiera Mateusza Morawieckiego o zweryfikowanie metodyki wyliczania przez GUS dochodu z 1 hektara przeliczeniowego.

Szczegółowej odpowiedzi udzielił GUS pismem z dnia 30 listopada 2018 r. przedstawiając szczegółowo tę metodykę, wyniki dochodowości obliczone według niej na przestrzeni ostatnich 11 lat. Jednocześnie poinformował, że w GUS zostaną podjęte działania zmierzające do rozpoczęcia dyskusji na temat możliwości alternatywnego sposobu wyliczania tego dochodu.

Poniżej treść pisma GUS:

Odpowiadając na korespondencję przesłaną do Pana Mateusza Morawieckiego, Prezesa Rady Ministrów, w sprawie zweryfikowania poprawności metodologii wyliczenia wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego uprzejmie informuję, co następuje.

Podstawa prawna do obliczania normatywu stanowiącego wysokość przeciętnego dochodu z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie na 1 ha przeliczeniowy wynika z art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym2. Normatyw ten jest ogłaszany (w formie obwieszczenia) corocznie - do dnia 23 września roku następnego po roku badanym, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski".

Metoda liczenia przeciętnego dochodu z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie z 1 ha przeliczeniowego od lat jest niezmienna. Wysokość tego dochodu jest wielkością uśrednioną w skali całego kraju i stanowi wypadkową wartość dochodów z indywidualnych gospodarstw rolnych, które mogą osiągać skrajnie różne dochody. Zależny jest on od wielu elementów, takich jak: produkcja globalna, zużycie pośrednie, wartość dodana brutto oraz dotacje, zarówno unijne jak i krajowe.

Wartość rolniczej produkcji globalnej stanowi sumę:

  • produkcji:
    • roślinnej - surowych nieprzetworzonych produktów pochodzenia roślinnego, tj. zbiorów danego roku wszystkich ziemiopłodów, w tym zielonej masy na przyoranie, przychodów z produktów ubocznych uzyskiwanych z uprawy roślinnej, takich jak np.: słoma, siano, wytłoki, liście buraków itp.;
    • zwierzęcej, tj. produkcję żywca rzeźnego oraz surowych (nieprzetworzonych) produktów pochodzenia zwierzęcego (np. mleka);
  • przyrostów zapasów (produktów roślinnych i zwierzęcych);
  • przyrostów stada (przyrost wartości pogłowia zwierząt gospodarskich - inwentarza żywego stada podstawowego i obrotowego do którego zaliczono: bydło, trzodę chlewną, owce, konie i drób).


Produkcję globalną powiększa się również o wypłaty z funduszy unijnych i krajowych, m.in. z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej, tj. dopłat do m.in. ziemniaków i buraków. Produkcję tę jednocześnie pomniejsza się o zużycie wyrobów i usług na cele bieżącej produkcji rolniczej, tzw. zużycie pośrednie obejmujące wartość zużytych na cele produkcyjne produktów rolnych pochodzących z własnej produkcji i z zakupu materiałów (łącznie z paliwami), energii, usług obcych (usług rolniczych, weterynaryjnych, inseminacyjnych i transportowych, napraw bieżących, usług telekomunikacyjnych, prowizji płaconych za usługi bankowe), kosztów podróży służbowych i innych kosztów (np. ubezpieczenia, dzierżawy i wynajmu). W ten sposób otrzymuje się wartość dodaną brutto produkcji rolniczej z gospodarstw indywidualnych. Wartość tę powiększa się o inne przychody związane z produkcją (np. wartość odsetek uzyskanych od depozytów, wypłaconych odszkodowań itd.) oraz o wypłaty faktycznie dokonane z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej w ramach funduszy z UE dla rolnictwa i pomniejsza o sumę obciążeń podatkowych i innych zobowiązań finansowych, otrzymując w ten sposób dochód do dyspozycji brutto z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie.

Tak wyszacowany dochód do dyspozycji brutto jest dochodem wyłącznie z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie i nie obejmuje dochodów uzyskiwanych przez rolników z innych źródeł np. z tytułu emerytur, rent i innych świadczeń socjalnych. Zatem w dochodzie nie uwzględnia się płatności z programu 500+.

Uproszczony schemat liczenia dochodu do dyspozycji brutto z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie jest następujący:

Rolnicza produkcja globalna

+Uzupełniająca Płatność Obszarowa

- Zużycie pośrednie (w tym FISIM)

= Wartość dodana brutto

+ Inne przychody związane z produkcją

+Jednolita Płatność Obszarowa

- Obciążenia podatkowe i inne zobowiązania finansowe

= Dochód do dyspozycji brutto

Duży wzrost przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2017 r. spowodowany był wysokim poziomem produkcji globalnej w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie, co w konsekwencji przełożyło się m.in. na dochody do dyspozycji brutto. W ten sposób wyliczona produkcja globalna w 2017 r. w stosunku do 2016 r. wzrosła o 11,9% (w gospodarstwach indywidualnych o 14,1%). O wzroście produkcji globalnej zdecydował głównie wzrost produkcji zwierzęcej o 16,9% (w indywidualnych gospodarstwach rolnych o 21,4%), ale nie bez znaczenia był również wzrost produkcji roślinnej - o 6,9% (w indywidualnych gospodarstwach rolnych o 7,2%). W 2017 r. zarejestrowano zarówno wzrost produkcji w wymiarze ilościowym (np. zbóż - wzrost o 13,7%, odpowiednio ziemniaków o 33,0%, warzyw o 9,5%, żywca: wołowego o 8,2%, wieprzowego o 23,9%, drobiowego o 12,2% i jaj), przy jednoczesnym wzroście cen produktów rolnych sprzedawanych przez gospodarstwa indywidualne (o 12,0%) oraz stosunkowo niewielkim wzroście nakładów produkcyjnych i inwestycyjnych (odpowiednio o 1,8% i o 1,7%).

Wskaźnik cen skupu podstawowych produktów rolnych w stosunku do 2016 r. wyniósł 111,5 (podstawowych zbóż 105,0; żywca: wołowego 107,3; wieprzowego 107,1, a mleka aż 125,8), przy czym w gospodarstwach indywidualnych wartość wymienionych produktów zwierzęcych stanowi 65,1% wartości produkcji zwierzęcej (produkcja żywca wołowego - 11,6%, wieprzowego - 22,4% i mleka - 31,1%). Ponadto w minionym roku duży wzrost cen skupu odnotowano w grupie produktów owoców i jaj kurzych (odpowiednio o 45,6% i 39,8%).

Na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia obserwuje się silną zmienność przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, co zostało wykazane w poniższej tabeli.

Powyższe dane wykazują duży wzrost dochodów w rolnictwie nie tylko w roku 2017 (wzrost o 822 zł) ale już w 2016 r. wzrósł on o 602 zł, podczas gdy w roku 2015 był mniejszy o 531 zł. Duża rozpiętość poziomu i dynamiki dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego pomiędzy latami 2015-2017 wynika z danych odzwierciedlających sytuację w rolnictwie, w poszczególnych latach. Rok 2015 był rokiem słabym jeśli chodzi o produkcję rolniczą - dynamika 2015/2014 produkcji globalnej kształtowała się na poziomie 92,5, a zużycie pośrednie na poziomie 96,4. W efekcie wartość dodana brutto w 2015 r. była niższa w porównaniu z 2014 rokiem o 14,1% (85,9). Do tego doszły dotacje z UE znacznie niższe niż w roku 2014. Generalnie dane te przełożyły się na niską wartość dochodów do dyspozycji brutto, a w konsekwencji na wyjątkowo niski poziom dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego (1975 zł). 

Odmiennie sytuacja kształtowała się w roku 2017. Nastąpił znaczny wzrost, w cenach bieżących rok do roku, produkcji globalnej (114,1), dynamika zużycia pośredniego znacznie przekroczyła poziom z 2016 r., ale na tle wskaźników minionego roku wzrost był niewielki (104,6), co wygenerowało znaczny wzrost wartości dodanej brutto (130,0), a w konsekwencji wysoki wskaźnik przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego.

Badaniem dochodowości rolnictwa zajmuje się również (współpracujący z GUS) Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowy Instytut Badawczy, wykorzystując w tym celu sieć ok. 120 tysięcy gospodarstw rolnych. W badaniach Instytutu dane zbierane są za pośrednictwem sieci gospodarstw rolnych prowadzących rachunkowość rolną. Wyniki obrazują produkcyjno-ekonomiczny potencjał gospodarstw rolnych. Z kolei opracowywane przez GUS dane makroekonomiczne, opisujące wielkość produkcji i nakładów, służą do obliczenia dochodu rolniczego na poziomie gospodarki krajowej.

Wyniki badań Instytutu również wskazały na wzrost dochodów w rolnictwie w latach 2016 i 2017 pomimo odmiennej metodologii obu instytucji.

Jednocześnie informuję, że w GUS zostaną podjęte działania zmierzające do rozpoczęcia dyskusji na temat możliwości alternatywnego sposobu wyliczania tego dochodu.

Wyrażam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia stanowią wyczerpującą odpowiedź na kwestie poruszone w piśmie i pozwolą rozwiać Pana wątpliwości.

komentarze (0):

dodaj komentarz

Tego artykułu jeszcze nikt nie komentował. Bądź pierwszym, który dodał komentarz!

Dodaj komentarz