Advertisement Advertisement Advertisement
Zastój na rynku zbóż – w magazynach pozostają spore ilości ziarna

Styczeń wciąż nie spełnia giełdowych oczekiwań graczy. Notowania pszenicy zatrzymały się na poziomie 204 euro za tonę i mimo prób podbicia stawek nie chce być drożej. Jak informuje...

Kolejne zatrzymania w związku z wyłudzeniem dotacji z ARiMR

Policjanci z warszawskiego CBŚP przeprowadzili kolejną akcję wymierzoną w zorganizowaną grupę przestępczą trudniącą się wyłudzaniem dotacji z krajowych środków budżetowych a...

Dlaczego warto odwiedzić fabrykę przed inwestycją w maszynę rolniczą?

Zakup kombajnu zbożowego lub sieczkarni samojezdnej to inwestycja na lata, a rolnicy do decyzji przygotowują się nawet przez kilkanaście miesięcy. Pomóc może wizyta w fabryce, gdzie krok...

Pieniądze na uruchomienie w 2019 r. kredytów preferencyjnych

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, informuje o możliwości ubiegania się o pomoc finansową w formie kredytów preferencyjnych W dniu 21 stycznia 2019 r. na internetowej...

ARiMR wypłaciła rolnikom ponad 11 mld złotych

Blisko 10 mld zł przekazała do 17 stycznia Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na konta rolników w ramach bezpośrednich za 2018 r. i ponad 1 mld zł z tytułu płatności...

Jakie odmiany zbóż jarych zostaną wpisane do KR w 2019 roku ?

17 stycznia 2019 roku w siedzibie COBORU w Słupi Wielkiej odbyło się piąte posiedzenie Komisji ds. rejestracji odmian roślin zbożowych w kadencji 2017-2020, poświęcone odmianom zbóż...

Rusza promocyjna oferta Banku BGŻ BNP Paribas dla rolników

Środki na produkcję rolną, inwestycje w ogniwa fotowoltaiczne i realizację projektów z dotacją unijną dostępne są na preferencyjnych warunkach w najnowszej ofercie Banku BGŻ BNP...

Podwyżki cen na rynku warzyw

Zmroziło zielone rynki. Nagły atak zimy w pierwszych dniach stycznia na południu Europy, wywindował ceny hiszpańskich, greckich czy tureckich warzyw. I chociaż mrozy miejscami odpuściły,...

Sejm uchwalił nowelizację ustawy dot. płatności bezpośrednich

Sejm w czwartek (17.01) uchwalił nowelizację ustawy dot. płatności bezpośrednich. Nowe przepisy umożliwiają składanie e-wniosków na takich samych zasadach jak w ubiegłym roku. Za...

Rośnie popyt na kukurydzę, rosną także ceny

Na giełdach towarowych rośnie popyt na kukurydzę, rosną także ceny. Wyjątkiem są tylko dostawy do portów, gdzie stawki nie zmieniają się, bo na razie realizowane są wcześniejsze...

Zaliczki dla beneficjentów PROW na lata 2014-2020

W związku z dyskusją podczas Posiedzenia Krajowej Rady Izb Rolniczych V Kadencji w dniu 6 grudnia 2018 roku Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekazała następującą...

Bronisze: Wraca moda na zapomniane warzywa

oOd pewnego czasu obserwujemy nowe trendy żywieniowe. Jednym z nich jest powrót do zapomnianych warzyw. Do tej grupy możemy zaliczyć między innymi : topinambur, kard, salsefię, boćwinę,...

KE: Zatwierdzanie pestycydów

Posłowie zgodzili się na publiczny dostęp do badań stosowanych w procedurze wydawania zezwoleń na pestycydy, w tym do wszelkich danych pomocniczych i informacji dotyczących złożonych...

Czas na rozróżnianie odmian warzyw

Jedne nadają się na surówkę inne na sok, jeszcze inne najlepsze są do kiszenia. Specjaliści z Łódzkiego Rynku Hurtowego Zjazdowa 15 stycznia br. przekonywali, że czas na rozróżnianie...

Zastój na rynku rzepaku

Gracze wracająca rynek, ale transakcji wciąż jest niewiele. W efekcie próby wybicia notowań rzepaku ponad poziom 370 euro za tonę kończą się na niczym. Jak informuje Agrobiznes rzepak...

Jak sięgnąć po pieniądze na "małe przetwórstwo" lub prowadzenie handlu detalicznego?

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaprasza 21 stycznia 2019 r. na szkolenie. Temat: udzielanie pomocy w ramach poddziałania 4.2 "Wsparcie inwestycji w przetwarzanie produktów...

Ekożywność – przeszłość czy przyszłość ?

Postęp technologiczny, chemiczny i biologiczny, który dokonał się w rolnictwie w XX wieku, umożliwił znaczne zwiększenie światowej produkcji żywności. Dziś wiemy, że niektóre z tych...

Rolnicy skarżą się na ubezpieczenie rzepaku

PZU traktuje metodę teledetekcji (zdjęcia lotnicze) jako bezbłędną i niepodważalną. Moim zdaniem rzepak jest w bardzo dobrym stanie - ponad 50 roślin na metr kw. - podkreśla rolnik. - W...

Wyniki rejestracji ciągników i przyczep za 2018 rok

Polska Izba Gospodarcza Maszyn i Urządzeń Rolniczych przygotowuje comiesięczne raporty dotyczące rejestracji ciągników i przyczep rolniczych. Raporty sporządzane są na podstawie danych...

Żywność ekologiczna zawiera czterokrotnie mniej pestycydów

Produkty ekologiczne zawierają czterokrotnie mniej pestycydów niż żywność konwencjonalna, są bogatsze w składniki odżywcze. To dlatego regularne jedzenie żywności ekologicznej...

Dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego

W terminie od dnia 15.01.2019 r. do dnia 25.06.2019 r. Agencja prowadzi nabór wniosków o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny...

O konieczności organizowania się rolników w ramach grup producenckich

O konieczności organizowania się rolników w ramach grup producenckich i tworzenia spółdzielni mówił w poniedziałek (14.01) minister Jan Krzysztof Ardanowski podczas spotkania w Lubawie,...

Duży ruch na rynku zbóż – jak kształtują się ceny ?

Ceny ziarna z krajowych magazynów doganiają te oferowane w portach, co nie jest zbyt częstym zjawiskiem. Maklerzy otrzymują teraz bardzo dużo telefonów, ale do transakcji dochodzi jeszcze...

Szczepionka chroniąca pszczoły przed zgnilcem amerykańskim

Naukowcy z Helsinek w Finlandii opracowali szczepionkę chroniącą pszczoły przed niektórymi chorobami. Może to pomóc w walce z trwającym na całym świecie drastycznym spadkiem liczby...

Wnioski z Walnego Zgromadzenia ŚIR

Zarząd Świętokrzyskiej Izby Rolniczej przekazuje poniżej wnioski wypracowane podczas Walnego Zgromadzenia ŚIR, które odbyło się w dniu 20 grudnia 2018 roku, celem skierowania ich do...

Sprzedaż ciągników – grudzień 2018 r.

W grudniu 2018 r. zarejestrowano 1 472 ciągniki rolnicze, mniej o 40% (-976 szt.) niż w 2017 r. i więcej o 161% (+908 szt.) niż miesiąc wcześniej. W całym ub. roku tylko kwiecień,...

Ubywa gospodarstw ekologicznych

Po latach boomu liczba gospodarstw ekologicznych w Polsce zaczyna spadać. Wynika to m.in. z faktu, że część z nich nie zajmowała się produkcją z przeznaczeniem na rynek, a jedynie...

Ceny rzepaku na stabilnym poziomie

Początek roku na giełdowych parkietach był bardzo spokojny. Ale wraz z upływem stycznia gracze powracają na rynek, a wraz z ich powrotem zaczynają się pojawiać pierwsze transakcje.

PROW 2014–2020: Harmonogram naborów wniosków w 2019 r.

ARiMR udostępniła harmonogram planowanych do 31.12.2019 r. naborów wniosków w ramach PROW 2014–2020. Jak zaznacza ARiMR podane terminy mogą ulec zmianie.

Postulaty Wojewódzkich Izb Rolniczych skierowane do Rządu RP

W związku z niedostateczną realizacją dotychczas składanych postulatów zgłaszanych przez samorząd rolniczy oraz mając na względzie obecną sytuację w polskim rolnictwie i trwające...

Rozmowy przedstawicieli rolniczego samorządu z administracją

W ministerstwie rolnictwa i rozwoju wsi 8 stycznia br. odbyły rozmowy przedstawicieli kierownictwa resortu i samorządu rolniczego. Uczestniczyli w nich między innymi: minister Jan Krzysztof...

Informacja nt. funduszy promocji produktów rolno-spożywczych

Komisje zarządzające funduszy promocji produktów rolno-spożywczych przyjęły plany finansowe na 2019 r. Plany dla poszczególnych funduszy udostępnione są w Biuletynie Informacji...

Nie stracimy żadnych środków z PROW 2014-2020

Obszar finansowania w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje praktycznie wszystkie aspekty dotyczące rolnictwa – powiedział minister Jan Krzysztof Ardanowskipodczas...

Sumy opadów w minionym tygodniu (31.12-6.01)

Gdzie w minionym tygodniu odnotowano największe sumy opadów ? Poniżej przedstawiamy sumy opadów zanotowane przez stacje meteo serwisu agropogoda.pl od 31 grudnia 2018 roku do 6 stycznia 2019...

Małe gospodarstwa jeszcze rok będą składać oświadczenia a nie e-wnioski

Do prac rządowych trafił projekt nowelizacji ustawy o płatnościach bezpośrednich, w którym resort rolnictwa proponuje przedłużenie na ten rok składania oświadczeń dla gospodarstw do...

Spokojny początek roku na rynku zbóż

Bardzo spokojny początek roku na rynku zbóż. Duże firmy przetwórcze, takie jak młyny i mieszalnie pasz mają jeszcze zapasy surowca. Jak podaje Agrobiznes przedświąteczne zakupy ziarna...

Pogoda przestała sprzyjać oziminom ?

Jeśli nie będzie przymrozków do marca to jest szansa na dobre plony - mówi ekspert. Chodzi o to, że w grudniu również nie było mroźnych dni a to oznacza, że rośliny zaczęły...

Minister rolnictwa podsumowuje 2018 rok

Rolnictwo i rozwój wsi to ogromne dziedziny, za które odpowiada Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi i które wymagają współdziałania wszystkich – podkreślił minister rolnictwa i rozwoju...

Spadają dochody europejskich rolników

Jak informuje polskieradio24.pl według danych Eurostatu - po rekordowym wzroście w 2017 roku, rzeczywiste dochody z działalnosci rolniczej obniżyły się o 3 proc. a przedsiebiorców o 7...

Większe dofinasowanie do paliwa rolniczego

Od 1 stycznia 2019 r. zwiększa się, z 86 l do 100 l, limit oleju napędowego zużytego na 1 ha użytków rolnych. Producenci rolni mogą ubiegać się o zwrot podatku akcyzowego zawartego w...

Stabilizacja na rynku rzepaku

Pomimo cenowych wahań ubiegły rok producenci rzepaku mogą zaliczyć do najstabilniejszych w ciągu ostatnich lat. Różnice w stawkach notowań zamknęły się w granicach 20 euro za tonę. A...

Jak uzyskać oszczędności na środkach ochrony roślin?

Stosowanie nowoczesnych opryskiwaczy pozwala zmniejszyć wydatki na środki ochrony roślin i nawozy płynne nawet o kilkanaście procent i przeprowadzić precyzyjny oprysk w niedostępnych...

Jaki będzie rok 2019 na rynkach rolnych?

Jak informuje Agro Nawigator w 2018 ceny produktów rolnych utrzymywały się w tendencji spadkowej. Indeks cen żywności FAO w okresie styczeń-listopad 2018 był przeciętnie niższy o 3,5%...

Pszenica z USA zamiast z Rosji

W kolejnych miesiącach (szczególnie w 1h19) można spodziewać się spadku eksportu z Rosji. W przetargach organizowanych przez egipski GASC pojawia się coraz mniej ofert rosyjskich, co...

2018 r. był zdecydowanie lepszy dla producentów zbóż niż rok 2017

Powyżej dwustu euro za tonę - takim wynikiem zakończył się ubiegły rok dla notowań pszenicy na paryskim parkiecie Matif. Na minimalnym plusie nowy rok zaczyna kukurydza. Ale jak będzie...

Temperatury powietrza i opady – grudzień 2018 r.

Jak wynika z danych przekazanych przez nasze stacje meteo grudzień 2018 roku był ciepły i mało śnieżny. Pogoda w tym miesiącu przypominała bardziej jesień niż zimę. Jedynie początek...

Czy będą dopłaty do nasion kukurydzy i rzepaku?

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych popierając wniosek Małopolskiej Izby Rolniczej wystąpił 20 grudnia 2018 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o wprowadzenie dopłat do powierzchni...

MRiRW: 1 stycznia weszły w życie nowe regulacje prawne

Od 1 stycznia weszły w życie nowe regulacje prawne opracowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju wsi. Są to: Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o zwrocie podatku...

Przesilenie zimowe – rozpoczyna się astronomiczna zima

Dziś (21.12) o godzinie 23.23 powitamy astronomiczną zimę. Ta kalendarzowa rozpocznie się 22 grudnia. Dokładną godzinę rozpoczęcia astronomicznej zimy wyznacza moment przejścia...

GUS: Wynikowy szacunek zbiorów ziemniaków w 2018 r.

Na podstawie wstępnych wyników reprezentacyjnego badania czerwcowego ocenia się, że powierzchnia uprawy ziemniaków w 2018 r. była mniejsza od ubiegłorocznej o ok. 9% i wyniosła ok. 300...

KRIR: Ocena sytuacji w rolnictwie na początku 2018 roku

KRIR: Ocena sytuacji w rolnictwie na początku 2018 roku

Rok 2017 był czasem niesprzyjającym dla rolnictwa, szczególnie pod względem klimatycznym. Wiosenne przymrozki spowodowały duże starty sadowników i ogrodników. Mokre i burzowe lato znacznie utrudniało żniwa, a deszczowa jesień paraliżowała zbiory kukurydzy, roślin okopowych i warzyw. Do tych trudności doszedł ciągle rozprzestrzeniający się wirus afrykańskiego pomoru świń u dzików, który znalazł też odzwierciedlenie w sytuacji producentów trzody chlewnej i nadal nieuregulowana kwestia łowiectwa w Polsce.

W związku z tym, wielu rolników przeżywa trudności finansowe, walczy o przetrwanie. Tylko pewna grupa producentów usatysfakcjonowana jest stabilnymi cenami za mleko, jabłka czy truskawki. Producenci trzody chlewnej na obszarach objętych restrykcjami w związku z ASF-em walczą o utrzymanie produkcji, prowadząc bioasekurację. W pozostałych częściach kraju o znaczącej produkcji trzody chlewnej – Wielkopolsce, Kujawach, północy Mazowsza i łódzkim hodowcy obawiają się rozprzestrzenienia wirusa ASF.

Można zadać pytanie czy w tej kwestii państwo pomaga tym, którzy nie ze swojej winy najbardziej ucierpieli?

Zacznijmy od ASF, który jest dziś największym problemem polskiej wsi, ale także innych gałęzi gospodarki – przetwórstwa, handlu, miejsc pracy. Co w tej kwestii zrobił Rząd i czy można było więcej?

Wydaje się, że po wielu latach walki z chorobą najważniejsza jest dziś redukcja populacji dzików, aby nie rozprzestrzenić choroby w głąb kraju. Odpowiedzialne za to Ministerstwo Środowiska, poprzez brak odpowiedniego nadzoru nad Polskim Związkiem Łowieckim, nie wywiązało się z tego obowiązku. Samorząd rolniczy wielokrotnie zgłaszał ten problem i monitorował pogarszającą się sytuację. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zabezpieczał środki na wprowadzenie bioasekuracji w gospodarstwach rolnych prowadzących hodowlę trzody chlewnej, występował do Komisji Europejskiej o uruchomienie dodatkowych środków na pomoc producentom świń w postaci pomocy na wyrównanie dochodów, nieoprocentowanych pożyczek na spłatę zobowiązań cywilnoprawnych czy pomocy na "Inwestycje zapobiegające zniszczeniu potencjału produkcji rolnej". Samorząd rolniczy poprzez działalność w strukturach Copa wspierał rolników, a także resort rolnictwa w tej kwestii na forum Unii Europejskiej. Przyznana pomoc zawsze jest niewystarczająca i nie zabezpieczy potrzeb wszystkich rolników. W dalszym ciągu największym problemem jest to, by rozprzestrzenianie ASF-u u dzików nie wpłynął negatywnie na małe gospodarstwa produkujące trzodę chlewną na niewielką skalę, by mogły one się utrzymać. Kwestia ta była poruszana wielokrotnie w rozmowach z Rządem, co znalazło odzwierciedlenie w legislacji resortu rolnictwa w tym zakresie.

Ponadto, trzeba zdawać sobie sprawę, że zatrzymanie rozwoju ASF w Polsce zależy od solidarnego współdziałania wszystkich stron – wielu instytucji rządowych, służb weterynaryjnych, służb granicznych, wojska, policji, rolników, ale i często ludzi niezwiązanych z rolnictwem.

Nie jest możliwe natychmiastowe rozwiązanie wszystkich problemów polskiej wsi i uchronienie rolników przed wszystkimi możliwymi ryzykami. Aby chociaż w znacznym stopniu zniwelować straty spowodowane w gospodarstwach przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne rolnicy powinni korzystać z ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. System nie jest doskonały, jednak środków finansowych zabezpieczonych w budżecie państwa na dopłaty do ubezpieczeń corocznie jest zwiększana. Rząd także, poprzez nowelizację przepisów komorniczych i wprowadzenie opinii izby rolniczej w zakresie uznania nadwyżki inwentarza żywego ponad stado podstawowe oraz przedmiotów uznanych za niezbędne do prowadzenia zadłużonego gospodarstwa, które nie będą podlegać egzekucji, wprowadził postulowaną przez samorząd rolniczy ochronę gospodarstw rolnych.

Ciągle podnoszony przez rolników problem opłacalności produkcji rolnej jest w pewnym stopniu spowodowany zbyt małym wpływem rolników na łańcuch żywnościowy. Rząd podejmuje działania w celu eliminacji pośredników w relacji producent – konsument. Wprowadzone w związku z tym przepisy dotyczące sprzedaży bezpośredniej nie są może jeszcze modelem idealnym, ale pozwalają na postawienie pierwszego kroku dla pewniej grupy, zwłaszcza małych gospodarstw na uzyskanie dodatkowego dochodu ze swojej działalności. Małe gospodarstwa muszą także szukać obniżenia kosztów prowadzenia produkcji poprzez wspólne inwestycje, np. w maszyny czy budynki inwentarskie, co także przewidziane jest w przepisach o spółdzielniach. Duże gospodarstwa hodowlane powinny być w większym stopniu powiązane z rynkiem, poprzez uczciwe umowy kontraktacyjne określające kwestię dojścia do ceny, sposoby gwarancji i wypłaty za dostarczony towar, co należy jeszcze dopracować. Przygotowywana jest również tak potrzebna od wielu lat ustawa o oddłużeniu gospodarstw mająca pomóc w spłacie kredytów rolnikom.

Jak na tą konkretna sytuację w rolnictwie reagują izby rolnicze?

Samorząd rolniczy aktywnie włącza się w kreowanie polityki rolnej państwa oraz Unii Europejskiej – przedstawia swoje opinie zarówno do projektów aktów prawnych, jak i na bieżąco zgłaszając konkretne problemy rolników. I tak w roku 2017 Krajowa Rada Izb Rolniczych zaopiniowała 224 akty prawne. Izby rolnicze prowadzą punkty porad prawnych dla rolników, gdzie radcowie prawni pomagają rolnikom w konkretnych przypadkach, często procesowych, związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym.

Wielokrotnie podnoszony był także przez samorząd rolniczy problem nowelizacji Prawa łowieckiego. Izby rolnicze apelowały o wprowadzenie odpowiednich przepisów chroniących własność rolników, a także właściwie szacujących szkody łowieckie i przedstawiały konkretne propozycje legislacyjne. Jest to jedna z najważniejszych obecnie kwestii do uregulowania dla rolników na terytorium całego kraju.

Izby rolnicze podjęły się również wyzwania pomocy rolnikom w elektronicznym wypełnianiu wniosków o dopłaty bezpośrednie. Zorganizowano szkolenia dla doradców rolniczych pracujących w izbach rolniczych na poziomie krajowym i przeszkolono około 80 osób. Osoby te będą przekazywały wiedzę zdobytą na szkoleniach na kolejne szczeble samorządu rolniczego i będą służyły pomocą dla rolników.

Ponadto, izby rolnicze biorą czynny udział przy właściwym rozdysponowaniu gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, ustalając z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa czytelne i jasne kryteria dla całej Polski, by wiadomo było kto i na jakich zasadach może starać się o dzierżawę ziemi.

Samorząd rolniczy w dalszym ciągu reagował będzie na problemy z prowadzeniem produkcji rolnej na wsi. Wieś to miejsce dla gospodarstw rolniczych i niedopuszczalne jest aby inni mieszkańcy tych obszarów hamowali rozwój produkcji rolnej poprzez tworzenie prawa miejscowego ograniczającego rolnikom prowadzenie działalności. Sytuacja taka miała miejsce np. w Strzelcach Opolskich, gdzie po interwencji Krajowej Rady Izb Rolniczych Wojewoda Opolski uchylił uchwałę Rady Miejskiej znacznie ograniczającą wywóz nawozów naturalnych.

Przez ostatnie lata polska wieś osiągnęła ogromny sukces – zwiększyła się produkcja rolna, a eksport produktów rolno-spożywczych ciągle rośnie. Notujemy około 30% nadwyżki eksportowej i potrzebne są coraz silniejsze starania w celu zachowania tych tendencji. Należy stawiać na jakość, poprzez odpowiednie stosowanie środków ochrony roślin wiadomego pochodzenia i produkcję wartościowej żywności, co zapewni producentom stabilność dochodów.

Zmiany na wsi to proces długofalowy, trwający nawet kilkadziesiąt lat. Ważne jest, by stworzyć odpowiednie warunki dla ludzi młodych, którzy chcą prowadzić gospodarstwa rolne poprzez podwyższenie standardów życia i zapewnienie dostępu do dobrej infrastruktury, służby zdrowia czy kultury na wsi.

Jako Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych, apeluję o poważne podejście do problemu ASF-u wszystkich stron. Sytuacja jest na tyle poważna, że nie należy przekształcać jej w problem polityczny lub rozgrywać przy tym partykularnych interesów, zwłaszcza w tym i nadchodzącym roku wyborczym. Często w takich okolicznościach pojawiają się osoby mające na wszystko odpowiednie rozwiązanie i lekarstwo, a sami nierzadko niepotrafiący prowadzić nawet własnego gospodarstwa czy łamiący podstawowe zasady współdziałania i uczciwości w społeczeństwie i środowisku rolników w najbliższym sąsiedztwie.

Na koniec, chciałbym podkreślić, że aby praca Rządu, w tym praca resortu rolnictwa przyniosła dobre rezultaty dla rolnictwa, związki i organizacje rolnicze mające najlepszą wiedzę w tym obszarze powinny udzielać pokojowego wsparcia, zgłaszając pilne postulaty, opiniując projekty aktów prawnych. Protesty nie prowadzą do długofalowych działań i kształtowania polityki rolnej. Pamiętajmy, że na wszystko potrzeba dłuższego czasu i niektóre zmiany odczuwalne są dopiero w perspektywie lat.

Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych Wiktor Szmulewicz

komentarze (0):

dodaj komentarz

Tego artykułu jeszcze nikt nie komentował. Bądź pierwszym, który dodał komentarz!

Dodaj komentarz