Zgnilizna szyjki cebuli (Botrytis squamosa / Botrytis aclada)
ang. Neck rot of onion
Sprawca choroby: łac. Botrytis squamosa / Botrytis aclada
Objawy choroby:
Jest to pospolita choroba grzybowa okresu pozbiorczego cebuli, pora i czosnku. Objawy choroby trudno dostrzec w okresie wzrostu i podczas zbioru. Pierwsze objawy choroby mogą być widoczne już po wschodach cebuli w postaci nikłego zarodnikowania na powierzchni resztek okrywy nasiennej. Następnie od wierzchołka zamiera tkanka liścieni, a później wierzchołki liści. W dalszym okresie wegetacji aż do okresu zbioru następuje utajona faza rozwoju choroby. Do najgroźniejszej infekcji dochodzi najczęściej pod koniec okresu wegetacji cebuli, czyli od momentu załamywania się szczypioru do czasu zbioru z pola. Drogą infekcji jest najczęściej wierzchołek szyjki oraz uszkodzenia mechaniczne na łuskach zewnętrznych cebuli. W górnej części szyjki tkanka ciemnieje i gnije. Na powierzchni cebuli może wówczas wystąpić obfity szary nalot z czarnymi skupieniami – mikrosklerocjami (forma przetrwalnikowa grzyba). W okresie przechowywania choroba rozprzestrzenia się szybko, wynikiem czego jest masowe gnicie cebuli. Pierwotnymi źródłami choroby są: gleba ze sklerocjami, zakażone nasiona, zakażony materiał wysadkowy, cebula dymka, ząbki czosnku, resztki pożniwne, w tym głównie cebule pozostawione w polu. Wzmożonemu rozwojowi choroby sprzyja przedłużenie okresu wegetacji do września i wilgotna pogoda. Rozwojowi choroby sprzyja także wysoka wilgotność i opady deszczu w okresie załamywania się szczypioru i w trakcie dosuszania na polu. Szczególnie niebezpieczne są opady deszczu w okresie kwitnienia roślin na plantacjach nasiennych. Sprzyja to rozwojowi choroby, w wyniku czego dochodzi do zamierania kwiatostanów, torebek nasiennych z nasionami. Nasiona nie dojrzewają lub mają obniżoną wartość siewną. Zakażone nasiona stanowią pierwotne źródło choroby. Zgniliźnie szyjki może towarzyszyć współrzędnie gnicie bakteryjne cebul.
Cykl rozwojowy grzyba:
Pierwotnymi źródłami choroby są: zakażona gleba, nasiona, cebule wysadkowe, cebula dymka, ząbki czosnku, resztki pożniwne, w tym głównie cebule pozostawione w polu. Na 2-3 tygodnie przed zakończeniem wegetacji zamierają najstarsze z zakażonych liści i w warunkach wysokiej wilgotności następuje zarodnikowanie grzyba na powierzchni martwej tkanki. Dochodzi wówczas do masowego, wtórnego zakażenia liści, które nasila się, aż do zbioru cebuli. Rozwojowi choroby sprzyja przedłużenie okresu wegetacji do września oraz wilgotna pogoda w czasie załamywania się szczypioru. Utrudnione jest wówczas dosuszanie cebuli na polu, tak jak też po zbiorze, przez co resztki liści nie są dostatecznie wyschnięte podczas obcinania szczypioru.
Szczególnie niebezpieczne są opady deszczu podczas kwitnienia roślin na plantacjach nasiennych – dochodzi do zamierania kwiatostanów, torebek nasiennych z nasionami. Nasiona nie dojrzewają lub mają obniżoną wartość siewną, a w roku następnym stanowią pierwotne źródło choroby.
Zakażeniu cebul sprzyja także występowanie tak zwanych grubych szyjek, które powstają na skutek błędów agrotechnicznych – zbyt rzadkiego siewu nasion i przenawożenia azotem.
Profilaktyka i zwalczanie:
Główną metodą walki z chorobą jest eliminowanie wszelkich źródeł pierwotnej infekcji. W tym celu trzeba unikać uprawy warzyw cebulowych po sobie, zwłaszcza w latach o przewlekłych opadach deszczu w okresie wegetacji i podczas zbiorów. Należy unikać długotrwałego dosuszania cebuli na polu po jej wykopaniu. Wysiewać nasiona o wysokiej wartości siewnej i kompleksowo zaprawione mieszaniną zapraw grzybobójczych. Cebulę wysadkową i dymkę należy zaprawiać na sucho lub na mokro.