Zgnilizna korony truskawki (Phytophthora cactorum)
ang. Crown rot infection in strawberry
Sprawca choroby: łac. Phytophthora cactorum
Objawy choroby:
Jest to stosunkowo nowa choroba grzybowa zaimportowana z Zachodniej Europy wraz z sadzonkami truskawek. Jest to choroba powodowana przez grzyb
Phytophtora cactorum. Poraża on rozłogi, korzenie, koronę i owoce. W wyniku rozwoju patogena porażona tkanka obumiera. Rozwojowi choroby sprzyja wilgotna pogoda. Objawy zgnilizny korony truskawki widoczne są najczęściej po kilku tygodniach od posadzenia chorych sadzonek.
Na porażonych roślinach najpierw więdną środkowe, młode liście, a w następnych dniach więdnie i zamiera cała roślina. Na podłużnym przekroju korony widać strefy obumarłego, brunatnego miękiszu. Zgnilizna może być zlokalizowana u podstawy korony, w środkowej jej części lub może się rozwijać od górnej części korony.
W matecznikach zgnilizna korony sadzonki rozwija się zwykle od porażonego rozłogu. Najwcześniej porażone sadzonki zwykle żółkną i zamierają jeszcze w mateczniku. Wiele zainfekowanych sadzonek nie wykazuje wewnętrznych objawów chorobowych. Po wykopaniu trafiają więc one do handlu i stanowią zagrożenie dla nowo zakładanych plantacji. W okresie wykopywania sadzonek, na przekroju korony porażonej rośliny łatwo zauważyć suchą, skorkowaciałą zgniliznę. Rozmiary jej mogą być bardzo różne. Od nieznacznych przebarwień tkanki do obejmującej większą część korony. Obumarłe tkanki utrudniają transport wody do wyżej położonych organów, w wyniku czego porażone rośliny więdną i zamierają. Na plantacjach odmian podatnych, jak Elsanta, Korona, choroba może spowodować zniszczenie nawet 50 procent roślin. Według źródeł niemieckich większą podatność wykazują sadzonki frigo niż sadzonki świeże.
Choroba powoduje gnicie owoców. Na owocach jeszcze niedojrzałych tworzą się jasno-brązowe plamy, ich powierzchnia staje się skórzasta i twarda. Na dojrzałych owocach plamy są różowo-fioletowe. Owoce mają nieprzyjemny zapach i gorzki smak.
Rozwój choroby:
Grzyb może przeżyć w glebie wiele lat. Do miękiszu korony dostaje się przez zranienia (np. po oderwanych dolnych liściach, podczas wyrastania nowych korzeni), lub wrasta do korony z porażonych organów, takich jak korzenie, rozłogi czy liście. W czasie ciepłej pogody, chociaż niekoniecznie wilgotnej, grzyb rozwija się bardzo szybko. Pierwsze objawy zamierania roślin występują często po 4-6 tygodniach od posadzenia. Część zainfekowanych roślin przeżywa do wiosny i zamiera w czasie kwitnienia lub dojrzewania owoców. Na plantacji polowej patogen nie poraża roślin po kolei. Cechą charakterystyczną jest obecność roślin zamierających wśród roślin zdrowych.
Profilaktyka i zwalczanie:
Profilaktyka odgrywa tu kluczową rolę, która polega na zakładaniu plantacji na polach wolnych od patogena i na wysadzaniu tylko zdrowych sadzonek. Badania niemieckie wskazują na niską efektywność chemicznego odkażania gleby. Jeśli nie ma pewności co do zdrowotności sadzonek i odkażania gleby, w wielu krajach poleca się traktowanie roślin tymi samymi fungicydami, jakie są używane w przypadku zagrożenia czerwoną zgnilizną korzeni truskawki. Najlepszym zabezpieczeniem przed porażeniem owoców jest ściółkowanie plantacji, dzięki czemu nie mają one kontaktu z glebą, w której rozwija się grzyb. Na razie choroba ta występuje regionalnie. Na plantacjach zainfekowanych należy także zwracać uwagę na odpowiedni dobór fungicydów w zwalczaniu szarej pleśni truskawek.