Mączniak prawdziwy truskawki (Sphaerotheca macularis)
ang. Powdery mildew of strawberry
Sprawca choroby: łac. Sphaerotheca macularis
Objawy choroby:
Mączniak prawdziwy truskawki stanowi duży problem na plantacjach odmian wrażliwych truskawki i może powodować straty w plonach. Wysoka temperatura (20-25 st. C) oraz duża wilgotność powietrza sprzyjają rozwojowi mączniaków. Grzyb poraża liście i zielone zawiązki owoców. Pierwsze objawy pojawiają się w drugiej połowie maja. Na dolnej stronie liści tworzy się biały, mączysty nalot, następnie charakterystycznie zwijają się ku górze, a ich brzegi zasychają. Natomiast porażone kwiaty obumierają, a zawiązki drobnieją, są zdeformowane, słabo wybarwione, często brunatnieją i zasychają.
Najłatwiej dostrzeganym objawem porażenia truskawki przez chorobę mączniaka prawdziwego są podwijające się ku górze brzegi starszych liści. Na dolnej stronie liści pojawia się szarobiały mączysty nalot grzybni i zarodników, na górnej stronie blaszki liściowej w miejscach porażenia powstają plamy barwy czerwonej do ciemnobrunatnej lub podobne przebarwienia brzegów liści. Objawy te zazwyczaj są zauważalne w czasie zbioru owoców, a potęgują się po zbiorach. Mączniak może porażać kwiaty, łodygi kwiatostanowe, szypułki i zawiązki owoców, a także dojrzewające owoce. Przy silnym porażeniu na tych organach widoczny jest wyraźny, biały, mączysty nalot o silnym zapachu grzyba. Porażenie liści powoduje ograniczenie ich funkcji życiowych, a nawet zamieranie, co prowadzi do zahamowania wzrostu rośliny i w konsekwencji do ograniczenia, nawet o 30 procent, plonowania roślin w roku następnym. Groźna jest także infekcja zawiązków owoców, gdyż porażone nie wyrastają, ulegają deformacji, często brunatnieją i zasychają. Jeżeli owoce nawet dojrzewają, to są niesmaczne. Zakażenie dorastających owoców nie hamuje ich dojrzewania, jednak mączysty nalot i zapach grzyba powoduje, że tracą wartość użytkową. Mączniak prawdziwy truskawki może powodować duże straty w mateczniku, jeżeli poraża wąsy z młodymi roślinami.
Rozwój choroby:
Grzyb zimuje w postaci grzybni na zielonych liściach. Szybkiemu rozwojowi infekcji sprzyja temperatura 20-25 st. C i wysoka wilgotność powietrza, w takich warunkach kiełkowanie zarodników na młodych liściach rozpoczyna się po dwóch dniach od infekcji. W temperaturze niższej niż 15 st. C oraz w czasie pogody suchej i upalnej rozwój grzyba jest zahamowany.
Odmiany różnią się wrażliwością na mączniaka. Bardziej wrażliwe są odmiany o jasnozielonych liściach: Macherauch’s Frühernte, Ananasowa z Grójca, Elsanta, Dukat i Gerida. Odmiany o liściach ciemnych są mało podatne, chociaż ostatnio obserwuje się również znaczne porażenie przez mączniaka roślin Sengi Sengany. Nie zawsze mączniak atakuje organy truskawki w jednakowym stopniu. U takich odmian, jak Macherauch’s Frühernte i Ananasowa z Grójca porażeniu ulegają przede wszystkim owoce, u Sengi Sengany i Elsanty mączniak poraża liście, a u odmiany Gerida i Dukat, porażone mogą być zarówno liście, jak i owoce. Dotychczas przeważał pogląd, że w warunkach Polski mączniak prawdziwy truskawki jest chorobą o małym znaczeniu gospodarczym, występującą sporadycznie i czasem lokalnie. Wprowadzenie do uprawy odmiany Elsanta temu zaprzecza, gdyż wymaga ona intensywnej ochrony przed mączniakiem. Z doświadczeń licznych szkółkarzy produkujących sadzonki truskawki w Europie Zachodniej wynika, że o stopniu podatności roślin na mączniaka w dużym stopniu decyduje kondycja roślin. Rośliny wykazują powolny, ale ciągły wzrost na ogół nie są porażane przez tę chorobę lub są porażane tylko nieznacznie.
Każde zahamowanie wzrostu sprzyja szybkiemu rozwojowi choroby. Właściwe nawożenie i nawadnianie roślin są więc ważnymi czynnikami ograniczającymi zasięg infekcji. Przenawożenie plantacji azotem sprzyja porażeniu roślin przez mączniaka.
Profilaktyka i zwalczanie:
Odmiany wrażliwe, szczególnie o łatwo porażanych owocach, należy chronić wykonując pierwszy zabieg tuż przed rozpoczęciem kwitnienia lub wcześniej, jeżeli na liściach pojawiają się pierwsze objawy choroby. Zabieg należy powtarzać co 10 dni, zachowując karencję przed zbiorem. Przy uprawie odmian wrażliwych należy dodatkowo wykonać 2-3 zabiegi po zbiorze owoców. Szczególnie dokładna i terminowa powinna być ochrona plantacji matecznych, zwłaszcza takich odmian jak Elsanta, Marmolada i Gerida. W mateczniku zabieg należy wykonać po zauważeniu pierwszych objawów porażenia, następnie powtarzać co 7-10 dni, aż do początku września. Warunkiem uzyskania dobrego efektu w zwalczaniu mączniaka jest dokładność opryskania szczególnie dolnej strony liści, gdzie przede wszystkim rozwija się grzybnia patogena.