użytkownik: Gość | logowanie

Jesteś w: News (158) > Choroby (17)

Rdza brunatna pszenicy

Rdza brunatna pszenicy (Puccinia recondita f. sp. tritici)

ang. Wheat brown rust
Sprawca choroby: łac. Puccinia recondita f. sp. tritici


Objawy choroby:

Rdza brunatna pszenicy jest chorobą powszechnie występującą na pszenicy i pszenżycie w rejonach uprawy tych zbóż. W naszym kraju masowe porażenie zasiewów pszenicy obserwowane jest zwykle w lipcu. Dzięki tak późnemu rozwojowi choroby straty w plonach są mniejsze niż wynikałoby to ze stopnia porażenia roślin.
Pszenica i pszenżyto są żywicielami telialnymi grzyba. Objawy rdzy wiążą się ściśle z oznakami etiologicznymi kolejnych stadiów (II, III) sprawcy choroby. Objawy chorobowe w postaci chlorotycznych przebarwień czasami poprzedzają pojawienie się urediniów. Najlepiej widocznymi zmianami są powstające na liściach eliptyczne (do 1 mm długości), pomarańczowo-rdzawe, pylące skupienia zarodników (uredinia). Początkowo uredninia przykryte są skórką, która pod naporem zarodników pęka, odsłaniając całkowicie lub częściowo skupienia zarodników. Uredninia mogą tworzyć się na liściach w różnym zagęszczeniu. Czasami występują pojedynczo lub w niewielkich grupach. Mogą też występować bardzo licznie, pokrywając gęsto całą blaszkę liścia. Przy silnym porażeniu, nie tylko rośliny, ale i powierzchnia gleby pokryte są rdzawym pyłem zarodników. Uredinia powstające na pochwach liściowych, źdźbłach i kłosach, pozostają przykryte skórką. Zwykle otwierają się po wewnętrznej stronie pochew liściowych i plew. Spasożytowane liście żółkną. W tym czasie, na dolnej stronie blaszek liściowych, pojawiają się sczernienia, przeświecające przez epidermę, okrągłe lub podłużne (sięgające 1 mm). Często zlewają się one w większe powierzchnie. Są to telia (stadium III). Telia na pochwach liściowych i źdźbłach są wydłużone, w postaci czarnych, błyszczących, kreskowatych wzniesień, układających się równolegle do unerwienia.
Żywicielem specjalnym grzyba są gatunki rutewki Thalictrum. Objawami porażenia są żółte lub czerwonobrunatne plamy i towarzyszące im zgrubienia blaszek. Po dolnej stronie na plamach tworzą się w skupieniach żółtopomarańczowe kubkowate utwory.

Rozwój choroby:

Choć rdza brunatna pszenicy spowodowana jest przez grzyb dwudomowy i pełnocyklowy, to jednak w naszych warunkach grzyb nie poraża żywiciela ecjalnego, brak jest więc stadiów 0 i I. W okresie letniej przerwy w uprawie pszenicy grzyb rozwija się na samosiewach. Wytwarzane na nich uredniospory dokonują na nich zakażenia zasiewów ozimych pszenicy i pszenżyta. Zimową przerwę wegetacyjną grzyb przeżywa w postaci grzybni, urediniów i urediniospor na oziminach. Okres zimy dziesiątkuje populację patogena. Zwykle giną urediniospory, przemarza i zamiera znaczna część porażonych liści wraz z grzybnią. Tylko w nielicznych porażonych i żywych liściach może przetrwać grzybnia, a czasem nawet młode uredinia. Wiosną następuje powolne odtwarzanie populacji grzyba. W latach o przeciętnych zimach pierwsze objawy rdzy brunatnej pszenicy pojawiają się w połowie czerwca, a w przypadku zim łagodnych już w połowie maja. Po bezśnieżnych, ostrych zimach rozwój rdzy brunatnej zaczyna się od nawiania urediniospor z rejonów cieplejszych. Gwałtowny przyrost materiału infekcyjnego, a tym samym i choroby w naszym kraju następuje w czerwcu i lipcu. Korzystne warunku klimatyczne w tym czasie umożliwiają rozwój jednej generacji zarodników w czasie 7-10 dni.

Profilaktyka i zwalczanie:

Za podstawowy zabieg ochronny należy uzna niszczenie samosiewów, stanowiących pomost umożliwiający rozwój patogena w czasie przerwy trwającej od zakończenia tegorocznej wegetacji pszenicy do wschodów nowych zasiewów ozimych. Wśród odmian pszenicy znaczącą większość stanowią formy bardzo podatne na rdzę brunatną. Większą odpornością charakteryzują się odmiany pszenżyta. Wśród genotypów pszenicy w polskich ośrodkach hodowli do wyjątków należą rody odporne na Puccinia recondita f. sp. Tritici. Na szersze wprowadzenie do uprawy odmian odpornych pszenicy na rdzę brunatną trzeba będzie jeszcze trochę poczekać. Dużym osiągnięciem fitofarmacji jest dostarczenie rolnictwu fungicydów o dużej skuteczności przeciw rdzom (związki z grupy triazoli, strobiluryn, benzimidazoli). W przypadkach poważnego zagrożenia upraw pszenicy rdzą brunatną mogą być one wykorzystywane do zahamowania epidemii choroby. Obecnie stosowane są także środki zawierające substancje czynne z grupy imidazoli, morfo lin czy ditiokarbaminianów.

Rdza brunatna pszenicy

[drukuj]   [wyślj]