Brunatana zgnilizna drzew pestkowych (Monilia laxa)
ang. Brown rot disease
Sprawca choroby: łac. Monilinia laxa
Objawy choroby:
Choroba jest znana na całym świecie w strefie umiarkowanej i subtropikalnej. Wiśnie, śliwy, czereśnie, morele i brzoskwinie ulegają corocznie silnemu porażeniu w naszych warunkach uprawy. Znaczenie rzadziej spotykana jest na jabłoniach i gruszach. Najbardziej szkodliwa jest ta choroba dla wiśni. Powodujący ją grzyb niszczy bowiem kwiaty i owoce, a porażenie pędów może doprowadzić nawet do zamarcia drzewa. U czereśni i śliw jest to głównie zgnilizna owoców.
Porażone kwiaty wiśni brunatnieją i zasychają. Zamierają również
porażone jednoroczne pędy wiśni, które swoim wyglądem (brunatna barwa martwych liści) wyraźnie odcinają się od normalnie zielonej korony drzewa. Z pędów grzyb przerasta czasem do starszych gałęzi, powodując znaczne ubytki w koronie. Korony młodszych drzew mogą zamierać w całości. Na porażonych organach występują jasnobrunatne kopczyki sporodochiów.
Plamy gnilne na owocach wiśni, czereśni i śliw rozwijają się wokół uszkodzeń mechanicznych, przez które następuje infekcja miąższu. Zgnilizna rozwija się tym szybciej, im bliżej jest do terminu dojrzewania owoców. Największy przyrost liczby porażonych owoców obserwuje się, kiedy w okresie dojrzewania padają intensywne deszcze, co powoduje pękanie skórki. Infekcja następuje również często w miejscach uszkodzeń przez owady, w tym również osy. Na gnijącej powierzchni owoców widoczne są poduszeczkowate, jasnobrunatne sporodochia.
Rozwój choroby:
Stadium workowe jest w naszych warunkach rzadkością i nie odgrywa istotnej roli w rozwoju patogena. Grzyb zimuje w postaci grzybni w pędach i gałęziach albo w postaci tak zwanych pseudosklerocjów. Są to owoce gęsto przerośnięte przez strzępki grzybni. Zarówno na pędach jak i na powierzchni przegniłych owoców tworzą się skupienia zarodnikowania konidialnego. Sporodochia tworzą się również obficie na świeżo porażonych owocach. Często, zwłaszcza na śliwkach, występują one w postaci współśrodkowo ułożonych okręgów. Powstające tam zarodniki konidialne dokonują zarówno infekcji pierwotnych, jak i wtórnych. Do pędów i gałęzi grzyb przedostaje się przez szypułki porażonych i zamierających kwiatów. Owoce zakażane są przez miejsca uszkodzone.
Profilaktyka i zwalczanie:
Staranne zbieranie i niszczenie zmumifikowanych owoców oraz wycinanie porażonych pędów to zabiegi znacznie ograniczające występowanie choroby i zalecane zarówno w sadach towarowych, jak i w niewielkich nasadzeniach przydomowych czy działkach.
W towarowej produkcji owoców wiśni, śliw i czereśni konieczna jest chemiczna ochrona. Pierwsze i czasem jedyne opryskiwanie wykonuje się tuż przed kwitnieniem, w fazie białego pąka. Chroni to kwiaty i owoce we wczesnych stadiach rozwoju przed infekcją. Śliwy zaleca się jeszcze opryskiwać dwukrotnie – pod koniec maja i w pierwszej połowie czerwca. Do ochrony wiśni i czereśni poleca się fungicydy dwukarboksyimidowe, np. winklozolinę i iprodion. Preparaty te nie są jednak zalecane do ochrony śliw. Śliwy przed kwitnieniem można opryskiwać fungicydami miedziowymi lub triazolowymi. Po kwitnieniu można używać triazoli albo tiofanatu metylu.